‘Donder op met je dure plannen’…. Hoe krijg je de handen op mekaar voor een gasvrij leven?

Gepubliceerd op 23 augustus 2019

Je bent projectleider en moet een hele wijk aardgasvrij maken. Hoe peil je sentimenten (van donder-op-met-je-dure-plannen tot wild enthousiasme) en krijg je de handen op elkaar voor grote veranderingen? Een paar inzichten op rij, die we ook gaan toepassen op Texel.

Benieuwd wat ik voor je kan doen?
Neem contact op

Binnen nu en een jaar moet elke gemeente met een Warmtevisie aantonen hoe zij  hun hele samenleving zonder gas laten functioneren. Hoe krijg je zulke grote veranderingen voor mekaar zonder bewonersoproer? Een overzicht van de inzichten en het vervolg dat de Duurzame Alliantie Texel hieraan op het eiland geeft. 

Elke gemeente kreeg van Het Ministerie van BZK een opdracht: binnen nu tien jaar moeten zij in hun lokale samenleving de gaskraan dicht draaien. Dit betekent dat lokale overheden op heel veel plekken in Nederland bezig zijn om bestaande wijken voor te bereiden op een leven zonder gas. De hete adem van de landelijke overheid hijgt ook op andere manieren in de nek van elke Hollandse gemeente: in 2020 moeten zij een Warmtevisie op tafel hebben liggen. Een plan waarin staat hoe zij samen met inwoners hun wijken, gebouwen en huizen zonder gas laten functioneren.

Mensen in beweging krijgen

Hoe krijg je de handen van bewoners op elkaar voor een gasvrij leven en de rompslomp die er aan vooraf gaat? Het Ministerie van BZK heeft wel een prestatieafspraak opgelegd, maar geen idee hoe je mensen mobiliseert. Voor inzicht haken zij aan bij bedrijfsinitiatieven. Zoals ‘Samen Aardgasvrij’. Een samenwerking van de adviesbureausTwynstra Gudde, MV Design en Matching Futures. Deze projectgroep doet niet anders dan onderzoeken hoe je mensen in beweging krijgt. Daarvoor moet je volgens de projectgroep eerst vragen hoe het met ze gaat en weten welke sfeer er in wijken, dorpen en steden heerst. Het inhoudelijke verhaal over de transitie komt daarna.

Donder op met je Warmtevisie

Nog te vaak gaat het andersom. Enthousiaste deskundigen zenden een boodschap over loskomen van gas, maar reageren te weinig op de sentimenten in de zalen waar ze hun verhaal doen. Dat heeft gevolgen. Zo dwong een groep huurders in Amsterdam onlangs via de rechter af dat het verduurzamen van hun appartementencomplex per direct stopte. Er was volgens de bewoners te veel onduidelijkheid over de financiële en technische consequenties die het voor hen zou hebben. Kortom: zij waren totaal niet in de stemming voor deze transitie en dat hadden de projectleiders kunnen aanvoelen. Alle verhalen in zalen ten spijt: het donder-op-met-je-dure-plannengevoel vierde hoogtij.

Hoe peil je die stemming dan en hoe haak je daarop aan? Door te interviewen, de mores in een wijk goed vast te leggen en aan te voelen. Zo vroegen studenten vroegen honderden bewoners in verschillende wijken van Dordrecht en Veenendaal hoe het hen vergaat. De interviewers vroegen wie er kartrekkers waren in de wijk, hoe het met de gespreksgenoten hun gezondheid ging en hoe zij zich voelden in hun omgeving. Een man vertelde dat zijn vrouw Alzheimer heeft en dat hij van dag tot dag leeft. Een ander vertelde tijdens het interview hoe graag zij wilde dat haar kleinkinderen oud zouden kunnen worden in de wijk waar zij zo van houdt.Nederland moet in 2030 aardgasvrij zijn.

Hoe peil je de stemming? Vier inzichten

  1. De centrale verwarming

Elke wijk heeft een sociaal kapitaal (netwerken, gemeenschappen, buurtplekken). De wijk, een buurt, een dorp. Het is een warme, organische beweging van mensen die elkaar nodig hebben. De wijk ingaan en deze ‘centrale verwarming’ vinden is een onmisbare eerste stap in een veranderingsproces.

  1. De rebel

Elke wijk heeft een leider. Een rebel. Iemand die het woord neemt tijdens bijeenkomsten met een gemeente. De sfeer of een vooruitgang kan maken of breken. Waarschijnlijk zie jij die ene persoon in jouw omgeving al voor je. Bij grote veranderingen gebruik maken van de kracht van zo’n persoon in een wijk, kan handig zijn als je mensen nodig hebt om veranderingen voor elkaar te krijgen. Ga in een wijk op zoek naar de Nachtburgemeester; degene waar iedereen naar luistert.

  1. Jouw wijk als nieuw bedrijf

Bekijk de transitie in jouw wijk als een startup, een jong en nieuw bedrijf. Bedenk met elkaar een afgebakende missie. Een groep interviewers vroeg in een wijk: hoe kunnen we koffie zetten uit groene energie van planten? Zij richtten één plek in, waar iedereen zijn kennis spontaan deelde. De transitie als een smeltkroes van spontaan gedeelde kennis. Zo kun je in elk dorp met elkaar een missie formuleren.

  1. De gezamenlijke expeditie

Met elkaar dezelfde uitdaging aangaan en één centrale plek inrichten waar je praat over die uitdaging. Waar loop je tegenaan? Hoe ga je verder? Je kunt de transitie benaderen als een survivalprogramma met één missie waar de hele bups in jouw wijk aan meedoet. Hoe overleven we een week zonder energie? Hoe besparen we water? Kunnen we een week zonder auto functioneren? Etcetera.

Wat kan Texel hier van leren?

Als adviseur bij energietransities en als lid van Duurzame Alliantie Texel is het goed om geregeld bij bijeenkomsten zoals die van ‘Samen Aardgasvrij’ te zijn. Het doordringt je ervan dat je niet tot in den treure je transitieverhaal en het belang van de ommekeer moet verkondigen. Je moet eerst weten wat er in de hoofden van de mensen op Texel omgaat. Daarnaast, en dat leerden studenten van INHolland ons die onlangs op het eiland waren: je moet Texel niet als één homogeen geheel zien, maar als een samenstelling van zeven verschillende dorpen en een honderdtal wijken. Met elk hun eigen belevingen, sores en beslommeringen. Aan ons de taak om alle sentimenten op rij te zetten en te bedenken wat dat betekent voor de Transitie op Texel.

Duurzame Alliantie Texel

Duurzame Alliantie Texel gaat het komende half jaar alle dorpen op Texel langs. om te praten met dorpscommissies, kartrekkers in wijken en willekeurige bewoners. Gemeente Texel heeft nog geen warmtevisie gepresenteerd. Duurzame Alliantie Texel wil heel graag weten wat er achter de schermen gebeurt en waar mogelijk meedenken. Door te ondersteunen, de kar te trekken en de inzichten van ‘Samen Aardgasvrij’ en de studenten van INHolland toe te passen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Op de hoogte blijven?

Meld u aan voor de nieuwsbrief!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *